BAKI.08.10.2003.MEDİA-PRESS: Rusiya Xəzər nefti ixracının marşrutlarının seçilməsi zamanı iqtisadi cəhətdən əsaslandırılmış qərarları dəstəkləyir. RF Xarici İşlər nazirinin müavini, ölkə prezidentinin Xəzər üzrə xüsusi nümayəndəsi Viktor Kalyujnı neft-qaz üzrə beynəlxalq Almatı konfransında belə deyib.
Onun sözlərinə görə, Xəzər ətrafında tarixən təşəkkül tapmış magistral boru xətləri sistemi mövcuddur. "Əlbəttə, biz bu sistemi heç də müqəddəsləşdirmirik"-hər bir sistem kimi onun da təkmilləşdirilməyə və inkişafa ehtiyacı olduğunu və bunun həqiqətən də baş verdiyini söyləyən Kalyujnı əlavə edib ki, yeni marşrutlara iqtisadi tələbat olanda onlar yaranır. O, deyib: "Biz çoxşaxəli kəmərlər sisteminin təbii təşəkkülünü məhz belə başa düşürük".
Kalyujnı burada iqtisadiyyatın öz qaydalarının olduğunu və ona görə də, bu qanunların artıq mövcud olan boruların maksimum işə salınmasını və yalnız bundan sonra təzə xəttlərin çəkilməsini tələb etdiyini bildirib. O, "çoxşahəlik adı altında aşkar siyasi məqsədlər güdən layihələrin də irəli sürülməsi hallarının " məlum olduğunu vurğulayaraq, bunun çoxdan təşəkkül tapmış və özünü doğrultmuş təsərrüfat əlaqələrinin ziyanına işlədiyini deyib. V.Kalyujnı: "Ona görə də, bəziləri Ceyhan və Ərzrumu işıq düşən yeganə pəncərə adlandırırlar" sözlərini dedikdən sonra dərhal da əlavə edib ki, bu və ya başqa layihədə iştirak edib-etməmək dövlətlərin və şirkətləin öz qərarıdır.
Kalyujnı cənablarının Azərbaycanın ixrac neft-qaz kəmərlərinə qısqanclıqla yanaşdığı çoxdan və yaxşı məlumdur. Elə bu məsələdə onun qeyri-ardıcıl və ziddiyyətli bəyanatlar verməsi də. Bəzən elə olur ki, RF prezidentinin Xəzər üzrə xüsusi nümayəndəsi öz "ibarəpərdazlığı" ilə hətta Viktor Çernomırdin kimi tanınmış "natiqi" də kölgədə qoyur. Əlbəttə, bu "istedad" ın nəticəyə elə bir təsiri olmur.
Məsələn, Kalyujnı sentyabrın axırlarında İtar-Tass-ın müxbirinə "yanacaq-enrgetika kompleksinin geniş inkişafının Xəzərin ekolojiyası üçün təhlükəsindən" danışarkən, nədənsə onun ölkəsinin məhz bu dənizin neft və qaz yataqlarının mənimsənilməsinin böyük iştirakçılarından biri olduğunu "unudub".
Daha maraqlısı isə onun sonrakı sözləridir. Sitat: "Transxəzər boru xətlərinin tikintisi qadağan olunmamalıdır. Lakin belə layihələr qarşısında sərt ekoloji tələblər qoyulmalı və onlar bütün 5 Xəzəryanı dövlətlə razılaşdırılmalıdır. Bu da çox vacibdir ki, qəza hallarında ziyanın ödənməsi prinsipi razılaşdırılsın. Bu çox vacibdir, çünki indi Xəzər şelfində hidrogen sulfidli yataqların işlənilməsinə başlanılır. Hər hansı bir qəza Xəzərin biomühitinə sağalmaz yara vura bilər ". Sitatın sonu.
Bununla əlaqədar cənab Kalyujnıdan soruşmaq yerinə düşərdi: görəsən, Rusiya Türkiyəyə qaz vermək üçün "Mavi axın" sualtı xəttini çəkəndə məsələni hansı Qara dənizətrafı ölkələri ilə razılaşdırmışdı?. Axı, bu kəmər indiyə kimi görünməmiş, bəzi yerlərdə hətta 2 kilometrdən çox dərinlikdən, özü də metalı yiyən təcavüzkar hidrogen sulfidli mühitdən keçib. Bəs, görəsən, "Mavi axın " da qəza baş verəcəyi halda Qara dəniz ətrafındakı ölkələrə vurulacaq ziyanın ödənilməsi prinsipi, yəni Rusiya prezidenti xüsusi nümayəndəsinin Xəzər dənizinə çatanda ağız dolusu danışdığı prinsip işlənib hazırlanıbdırmı?
Halbuki, Viktor Kalyujnının belə deməkdə nə məqsəd güddüyünü anlamaq çox asandır. Gəlin onun Xəzərin ekologiyasından dəm vuranda nəyin "qayğısına" qaldığının əsil səbəblərinə şübhə yeri qoymayan daha bir neçə cümlələrinə nəzər salaq: "Rusiya MDB dövlətlərinin enerji ehtiyatları üçün tranzit ölkəyə çevrilmək istərdi". Bu, Kalyujnının Bakıda "Xəzər neft-qazı-2003" Beynəlxalq sərgi- konfransında dediyi sözlərdir.
Rusiyalı diplomat sözlərinə davam edərək "Biz Xəzərin karbohidrogen ixrac dəhlizlərinin RF ərazisindən keçməsində maraqlı olduğumuzu gizlətməmişik və gizlətmirik" deyib və bu məqsədlə öz ölkəsinin boru xətti sistemini daim genişləndirdiyini və təkmilləşdirdiyini vurğulayıbdır.
Kalyujnı o zaman Bakıda daha bir "parlaq" ideya irəli sürərək, "Rusiya Azərbaycana təklif edir ki, özünün "Şah-Dəniz" yatağı qazını Avropaya daşımaq üçün "Mavi axın" xəttindən istifadə etsin. Azərbaycanın illik layihə gücü 16 mlrd. kub metr olan bu xəttə , oradan isə Türkiyə vasitəsilə Avropaya çıxmaq imkanı vardır"- demişdi. Lakin rusiyalı diplomat o zaman rusiya qazının ixrac qiyməti və həcmləri barədə Türkiyə ilə yaranmış ixtilaflar üzündən "Mavi axın"ın işləmədiyini deməyi nədənsə "unutmuşdu". Cənab Kalyujnı dəqiqləşdirməyi unutmuşdu ki, o zaman "Mavi axın" kəmərinin taleyi tükdən asılı idi- boru boş qala bilərdi. Bu günün özündə də onun tam dolduruldğundan danışmaq olmaz. Yəqin üzümüzə gələn illərdə də bunu iddia etmək mümkün olmayacaq. Axı, rusiyalı diplomat nə cür etiraf edə bilərdi ki, "Qazprom" Türkiyənin qaza tələbatını uzun müddətə hesablayanda yanılıb və indi Transqaradəniz borusu üçün təcili yeni xammal axtarmaq lazımdır?.
Məsəl var, deyərlər: "Yupiterin etdiyini öküz edə bilməz". Rusiyalı diplomat Xəzər karbohidrogenlərinin nəqliyyat marşrutlarından danışanda, görünür, məhz bu qədim latın zərb- məsəlini nəzərdə tutub.

BİR İLDƏ "ÇIRAQ" DA NEFT HASİLATI 1,8% ARTIB