BAKI.10.10.2003.MEDİA-PRESS: Vaşinqtonda Ukraynanın Baş naziri Viktor Yanukoviçlə ABŞ vitse-prezidenti Riçard Çeyninin görüşü olub. Danışıqların səviyyəsi maraq doğurur. İş burasındadır ki, ağ ev öz giriş qapılarını çoxdan Ukraynanın yüksək vəzifəli məmurlarının üzünə açmırdı. "Vremya Novostey" qəzeti belə yazır. Rəsmi məlumata görə, Çeyni-Yanukoviç görüşü iqtisadi əməkdaşlıq məsələlərinə həsr edilib.
Çeyni Ukrayna hökümətinin Odessa-Brodı neft kəmərindən istifadə edilməsi planlarına böyük maraq göstərib. Vitse-prezident Amerika höküməti adından xəbərdarlıq edib ki, yüngül Xəzər neftinin Avropa Biriyi ölkələrinə daşınmasından imtina edilməsi Ukraynanın bir tranzit ölkəsi kimi geosiyasi əhəmiyyətini xeyli azaldacaq. Çeyni əmin edib ki, ABŞ bu xəttin Avropa istiqamətində reallaşmasına kömək edəcək.
Bu sözlərə cavab olaraq, Yanukoviç Ukrayna kəmərinin doldurulması üçün real neftin olmamasından şikayətlənib: Qərb şirkətləri ümumi sözlərlə qənaətlənir, TNK-BP isə yalnız revers şərti ilə neft vəd edir. Çeyni qərb neft şirkətləri ilə əlaqə yaratmaqda kömək göstərəcəyini bildirib. Bu sözlər Ukrayna sülhməramlı bölüklərinin ABŞ başda olmaqla işğalçı koalisiyaya kömək məqsədilə İraqa göndərmək barədə siyasi qərarına görə, Kiyevə bir növ iqtisadi mükafat təsiri bağışlayır.
Ukrayna Xarici İşlər nazirinin birinci müavini Vladimir Yelçenko qeyd edib ki, neft kəməri probleminin müzakirə edilməsinin təşəbbüskarı amerika tərəfidir. Onun sözlərinə görə, Çeyni kəmərdən revers istiqamətində istifadəni "səmərəsiz" sayır. Danışıqlar gedişində ABŞ vitse-prezidenti ölkə hökümətinin mövqeyni açıqlayaraq deyib ki, revers variantının seçilməsi Ukraynanın enerji daşıyıcılarının Qərbi Avropaya nəqli məsələsində həlledici rol oynaması şanslarını kəsgin azalda bilər. Yelçenkonun sözlərinə görə, Çeyni bu məsələ ilə məşğul olacağını vəd edib.
ABŞ prezidentinin müavini həm də söz verib ki, tezliklə Ukraynanın bazar iqtisadiyyatına malik ölkə kimi tanınması məsələsinə baxılacaq və onun Ümumdünya Ticarət təşkilatına (ÜTT) daxil olmasına kömək göstəriləcək. "Vremya Novostey" yazır ki, Ukrayna qanunvericiliyində olan bəzi kəsirlər Amerika tərəfini narahat etsə də, Kiyev rəhbərləri həmin nöqsanları ilin axırına kimi aradan qaldırmağa və gələn ilin əvvəlindən ABŞ-la ÜTT üzrə protokol imzalanması üçün konkret işə başlamağa ümid edirlər.
Bu yaxınlarda Qazaxıstan da Odessa-Brodı kəmərinin işə salınmasına dəstək verəcəyini vəd edib. Ölkənin Energetika və Mineral Ehtiyatlar nazirliyinin Neft sənayesi departamentinin direktoru Musabek İsayevin sözlərinə görə, hal-hazırda "KAzMunayQaz" Milli şirkəti və "KAzTransOil" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətləri bu layihə üzərində işləyirlər. Onlar Qazaxıstanda neft ixrac edən əcnəbi və yerli şirkətlərlə danışıq aparırlar. İsayev deyib: "Hələlik, Qazaxıstanın Odessa-Brodı boru xətti üçün hansı həcmdə neft verəcəyini demək çətindir. Hər şey bu marşrutla neçə şirkətin yanacaq nəql etmək istəməsindən asılı olacaq".
Belə bəyanatdan sonra Kiyev sanki rahat nəfəs ala bilərdi. Lakin... iş burasındadır ki, oktyabrın 3-də "Ukrtransneft"in Müşahidə Şurası Odessa-Brodı xəttini doldurmaq üçün TNK-BP-dən kredit kimi 450 min ton neft alınması qərarını bəyənib. Bu zaman qeyd olunub ki, kreditin şərtləri Ukraynanı tam qane edir. Bu isə o deməkdir ki, boru xəttinin revers (geriyə variantından istifadə olunacaq), çünki TNK-BP-nin təklifi bu xəttin Avqustovka-Brodı sahəsindən 20 il müddətinə kirayəni nəzərdə tutur və "Kommersant" qəzetinin yazdığına görə, müştərək şirkət həmin vaxtda neft kəmərinin çox hissəsinin işləməyəcəyinə əsaslanır. Doğrudur, müvafiq saziş hələ imzalanmayıb.
Görəsən, Kiyev indi vəziyyətdən necə çıxacaq? Axı, Ukrayna XİN-in Avropaya inteqrasiya məsələləri üzrə birinci müavini Aleksandr Çalıy bildirib ki, hökümət 2003-cü il noyabrın axırı-dekabrın əvvəllərində "Odessa-Brodı" xəttindən istifadənin istiqaməti barədə qərar qəbul edəcək. Bu marşrutdan revers istifadəni qiymətləndirə bilən şirkətin seçilməsi üzrə tender bu il oktyabrın 13-də başa çatacaq.
Ukrayna Baş nazirinin Vaşinqtonda dediklərinə istinad etsək, ehtimal etmək olar ki, tenderin nəticələri artıq bəllidir- Kiyev Odessa-Brodının revers variantına getməyəcək.
Bir neçə gün bundan əvvəl Ukrayna prezidenti Leonid Kuçma da höküməti "Pulları saymağa" çağıraraq deyib: "Ukrayna höküməti birinci növbədə siyasi yox, iqtisadi qərar qəbul etməlidir".
Media-Pressin də məlumat verdiyi kimi Kuçma Xəzər neftinin Odessa terminalından Polşa sərhədinə kimi daşınması məqsədi ilə Odessa-Brodı xəttindən istifadə olunmasını təhlil edərkən höküməti suallar yağışına tutub: "Mərkəzi Asiyada işləyən və Xəzər dənizi şelfindən neft ixrac etmək istəyən birgə şirkət göstərə bilərsinizmi? Bəs Avropada bu neftin müştəriləri varmı? Bəs bu borunun 100 mln. dollar dəyərində yanacaqla doldurulmasına kim zəmanət verəcək?"
Leonid Kuçma daha bir sual verə bilərdi, ancaq bu sual yəqin ki, ritorik səciyyə daşıyar və cavab tələb etməzdi: "Görəsən, həmin boru xəttinin tikintisi ideyasını irəli sürüb, sonra da onu gerçəkləşdirənlər, ümumiyyətlə, nə düşünürdülər?" Axı, yaranmış vəziyyət iqtisadi baxımdan yararsızdır. Çəkilişinə 100 milyonlarla dollar "gömülmüş" bu neft kəməri məntiqlə izah edilməyən səbəbdən 2001-ci ildən bəri boşdur. Borunun yaradıcıları onun doldurulması üçün texnoloji xammalın qeydinə qalmayıblar, o ki, qaldı xəttə neft vurulması ola.
Rusiya Xarici İşlər nazirinin müavini Viktor Kalyujnının sözləri ilə desək, "Odessa-Brodı neft borusu düşünülmədən tikilən, heçsizliyə gedən və perspektivi olmayan bir xətdir".

2004-CÜ İLİN ƏVVƏLİNDƏ OPEK NEFT İXRACINI YENƏ DƏ İXTİSAR EDƏCƏK: ABŞ ENERGETİKA NAZİRLİYİ EKSPERTLƏRİNİN FİKRİ BELƏDİR