BAKI.14.04.2004.MEDİA-PRESS: Neft bazarının ekspertləri və təhlilçiləri yanacağın qiymətinin bahalaşacağını fəal proqnozlaşdırılar. Onlar 2003-cü ilin 2-ci yarısında iddia edirdilər ki, 2004-cü ilin 2-ci rübündə bir barrel 25% ucuzlaşacaq, bəziləri isə onun qiymətinin hətta 20 dollara düşəcəyini bildirirdi. İndi isə əsasən $30 rəqəmi göstərilir.
İEA (Beynəlxalq Energetika Agentliyi) hesab edir ki, 2004-cü ildə gündəlik neft istehlakı 80,3 milyon barrel təşkil edəcək ki,bu da 2003-cü ilin göstəricisindən 1,86 milyon barrel aşağıdır. Adətən ilin 2-ci rübü neftə tələbatın azaldığı dövr sayılır və bu il də istisna təşkil etmir. Ancaq əgər keçən il itstehlakın gündəlik azalması -3,2 milyon barrel idisə, bu il, İEA-nın proqnozuna görə, yalnız -2 milyon barrel təşkil edəcək.
Neftə və onun məhsullarına tələbatın artmasında başlıca "günahkarlar" ABŞ və Çindir. Məsələn, İEA-nın məlumatına görə, bu ilin yayında ABŞ-da benzin istehsalı rekord səviyyəyə - gündəlik 8,46 milyon barrelə yüksələcək ki, bu keçən ilə nisbətən 2,4% çoxdur. Çində isə 2004-cü ilin 1-ci rübünün istehlak səviyyəsi keçən ili 18 % üstələyir, həm də ölkə neft idxalını da bu müddətdə 9% artırıb.
Dünyada neft istehlakının artımı neftin qiymətinin daha sürətlə bahalaşması zəminində baş verir. "İzvestiya" qəzeti yazır: Məntiqə söykənərək düşünmək olardı ki, bu hal çox sürməz, bazar özünü "göstərməlidir" -ya istehlak həcmində, ya da qiymətdə. Ancaq indilikdə bunladan heç biri baş vermir. Ekspertlər belə hesab edirlər ki, dünya iqtisadiyyatı iqtisadiyyatının yeni mərhələsinə- neftin sabit yuksək qiymətli mərhələsinə daxil olub.
The Wall Street Journal yazır : Bu vəziyyətdə rusiya energetika sənayesi neft ixracı sahəsində öz bacarığını daha da artıraraq, OPEK-in rəqibinə çevrilməkdədir. İEA mütəxəssisi Devid Fayz hesab edir ki, rusiyanın neft ixracını xeyli artırmaq imkanı var. "Yaxın 2-3 ildə Rusiya OPEK-in problemlərinin başlıca ünsürünə çevriləcək"-Sitatın sonu.
"İzvestiya"nın yazdığına görə, şirkətlər nefti sərhəddən keçirmək üçün hər imkandan, hətta kifayət qədər ekzotik (əcayib) görünən vasitələrdən istifadə edirlər. Belə ki, "Rosneft" Rusiyanın Arktika sahillərində lövbər salmış nəhəng tankerdən terminal kimi istifadə edir. Onun anbarındakı yanacaq öz həcmlərinə görə Rusiyanın şimal limanlarından heç birinə yan ala bilməyən tankerlərə boşaldılır. Tək bu layihə "Rosneft"ə imkan verir ki, hər gün 300 min barrel neft yola salsın. "Transneft" isə Sankt-Peterburq yaxınlığındakı terminalı və Qərbi Sibir neftini bura nəql etməyə imkan verən boru sistemini genişləndirir. "YUKOS" neftin Çinə dəmir yolu ilə ixracının genişləndirilməsinə "maya qoyur". "Transneft" mütəxəssislərinin hesablamalarına görə, "borular sisteminin genişləndirilməsi" imkan verəcək ki, Rusiya gündəlik ixrac imkanlarını indiki 8,5 milyon barreldən artıq 2005-ci ildə 10 milyon barrelə çatdırsın.
Hələ bu yaxınlaradək Rusiya neft şirkətlərinin əsas qayğıları özəl neft kəmərlərinin çəkilişi ilə bağlı idi. YUKOS Çinə qüdrətli neft borusu çəkmək ideyasını geniş təbliğ edirdi. "LUKOYL","YUKOS",TNK, "SİBNEFT" və "SURqutnefteqaz" Qərbi Sibirdən Murmanskadək boru çəkilişinə $3,5-4,5 milyard xərcləməyə hazırlaşırdılar. Lakin birinci halda şirkət öz rəqibinə -"TRANSNEFT" dövlət şirkətinə uduzdu, ikinci layihəni isə dövlət dəstəkləmədi.
The Wall Street Journala görə, Rusiyada yeni boru xətlərinin çəkilişi layihələri siyasi ixtilaflar üzündən təxirə salınsa da, boru şəbəkəsinin artırılması üçün son yarım ildə müəyyəm addımlar atılıb. Bu , Rusiyaya cari ildə ixracı 15% , yəni gündə 600 min barrel artırmağa və yaxın illərdə əlavə gəlir götürməyə imkan verəcəkdir. "Ayrı-ayrılıqda götürəndə, bu qazanc o qədər də çox deyil, lakin hamsını toplayanda böyük rəqəmlər alınır". Pol Kollinson -Brunswick UBS. İnvestisiya şirkətinin Moskva şöbəsinin neft üzrə eksperti belə deyir.
"Əgər Rusiya istehsalının həcmini artırmaq niyyətindədirsə, ona artıq cari onillikdə yeni iri neft boru xətləri gərək olacaq. Əgər istehsal səviyyəsi bu şəkildə artmaqda davam edərsə, sistem gərginliyə dözməyəcək". Bu isə Robert Dadlinin, TNK-BP birgə müəssisəsində BP-nin təmsilçisinin fikridir.
Martda rusiya ixracçıları hökumətdən xahiş etdilər ki, maliyyələşdirdikləri neft kəmərlərindən onlara daha üstün istifadə hüququ versin. Lakin rusiyanın yeni baş naziri Mixail Fradkov özəl neft boru magistrallarına dair xülyaları birdəfəlik puç edərək sərt şəkildə bəyan etdi ki, belə şey olmayacaq. Rusiya məmurları çalışırlar ki, "Transneft" ölkənin neft sənayesi üzərində bir nəzarət vasitəsi olaraq qalsın. Başqa sözlə, dövlət rusiyanın neft ixracının həcminə görə məsuliyyəti əslində tamamilə öz üzərinə götürür: dövlət neftdən nə qədər gəlir götürmək istəyirsə, onu da götürəcək

TÜRKİYƏ VƏ AZƏRBAYCAN DAĞLIQ QARABAĞ PROBLEMİNİN TƏXİRƏ SALINMADAN HƏLLİNƏ TƏRƏFDARDIR