BAKI.19.03.2004. MEDİA-PRESS: Rusiya Novorossiyskdən Gürcüstanın Supsa limanına birləşdirici neft kəmərinin çəkilməsi,sonradan isə onun Bakı-Tbilitsi-Ceyhana birləşdirilməsi təklifini nəzərdən keçirmir. RF prezidentinin Xəzər məsələləri üzrə xüsusi nümayəndəsi, XİN müavini Viktor Kalyujnı Bakıda bu bəyanatla çıxış edib.
Xatırladaq ki, bu ideyanı ilk dəfə hələ Eduard Şevardnadzenin prezidentliyi dövründə gürcüstan tərəfi vermiş, sonra yeni prezident Mixail Saakaşvilinin Moskvaya bu yaxınlardakı səfəri zamanı bir qədər dəyişdirilmiş formada təkrarlanmışdı.Layihənin təşəbbüskarı GİOC (Gürcüstan Beynəlxalq Neft korporasiyası) KTK (Xəzər boruçəkmə konsorsiumu) kəməri ilə Novorossiyskə gələn nefti, Sibir neftini, eləcə də Maxaçqaladan dəmiryolu ilə Novorossiyskə daşınan nefti ( ildə ümumiyyətlə-120 milyon ton) yeni şaxə ilə axıtmağı, sonra bu borunu Bosfor və Dardaneldən yan keçən Bakı-Tbilisi-Ceyhana (BTC) yönəltməyi təklif edirdi. İdeyanın müəlliflərinə görə, Bu,Türkiyənin təhlükəsizlik tədbirlərini sərtləşdirməsi üzündən boğazlarda, xüsusən də 15-milyonluq İstanbuluiki hissəyə ayıran Bosforda yaranan tıxaclarla bağlı bir çox çətinliklərdən yayınmağa imkan verərdi.
GİOC prezidenti Giya Çanturiya o vaxt hesablamalara istinadən iddia edirdi ki,layihə kommersiya baxımından olduqca faydalıdır və rusiya tərəfində də maraq doğurmalıdır. "Biz ruc həmkarlarımıza layihənin çox uğurlu olacağanı təsdiqləyən ilkin mühəndisi və iqtisadi araşdırmalarımızı verməyə hazırıq." Onun sözlərinə görə, rusiya ixrac neftinin çox hissəsinin daşındığı Bosfor boğazı bu qədər yanacağı "həzme-rabe"dən keçirmək gücündə deyil. Odur ki, NSC (Novorossiysk-Supsa-Ceyhan) neft kəmərinin çəkilişi lap yerinə düşərdi.
Lakin Kalyujnı gürcülərin bu nikbinliyəni bölüşmür." İdeya yaxşı olsa da, reallaşdırmaq mümkünsüzdür. İki variant var: boru ya qaradəniz sahili ilə, ya da dənizin dibi ilə çəkilməlidir. Sağlam düşüncə sahibi kəməri bu dənizin sahili ilə (Kurort zonası ilə-Media-Press) çəkməz, sualtı kəmərin iqtisadi göstəricələri isə mənfi olacaqdır. Odur ki, Rusiyada bu varianta baxılmır".
V.Kalyujnı Bosfordan yan keçməyərək,"boğazlar problemi uydurulub" sözlərini yenə təkrarladı. Burada BTC-yə daha çox iştirakçı cəlb etmək siyasəti qabardılıb.Müstəqil monitorinq Bosforun zö gücünün 50 faizi həcmində yükləndiyini göstərib. Bosforda ekoloji təhlükəsizlik məsələləri mövcuddur və onlarla məşğul olmaq gərəkdir.
Rusiyalı diplomat axırda deyib:" Rusiya bu məsələlərin həlli ilə məşğul ola bilər. Yeni avadanlıq, tankerlərə ikiqatlı gövdə tələb olunur. Gəlin, məsələni müzakirə və həll edək.Lakin vəziyyəti süni tərzdə gərginləşdirmək, onu hansısa layihənin xeyrinə siyasiləşdirmək olmaz.Bosforu da tam bağlamaq olmaz".Yeri gəlmişkən, Gürcüstanın yeni seçilmiş prezidenti də Moskvanı türkiyə böoğazlarının bağlanması ilə qorxutmağa çalışıb.Lakin bu xəbərdarlıqda Gürcüstanın mənafei aşkar sezildiyindən, onu ciddi qəbul edən olmadı.
Ədalət naminə deyək ki, Türkiyə məsələni heç zaman belə qoymayıb, boğazları da bağlamağa hazırlaşmır. Ancaq Ankara İstanbulun məhz ekoloji və sair təhlükəsizliyini təmin etmək üçün ,artıq bir neçə ildir ki, tankerlərin boğazlardan keçidi şərtlərini sərtləşdirib və daşıma həcmləri artdıqca, siyasətini də ona munasib davam etdirməkdədir.
RF Energetika nazirliyinin məlumatına görə, 2003-cü ildə Bosfor və Dardaneldən 62 milyon ton rusiya nefti daşınıb ki, bu da bir il əvvəlkinə nisbətən 25% çoxdur. Özü də boğazlardakı tıxaclar üzündən bəzən 20-günlərlə dayanan tankerlərin sahibləri artıq indinin özündə hər ton neftdən təqribən 12 dollar ziyana düşüblər. Ankara xəbərdarlıq edir ki, ölkə iqtidarı əvvəl-axır ictimaiyyətin " antitanker nümayişləri" ilə üzləşə bilər. Axı, Bosforda tankerlərin hərəkəti istanbullular qarşısında az qala Uilyam Şekspirin "olum, ya ölüm" dilemmasını qoyur.

5 İLDƏ BAKI-SUPSA KƏMƏRİ İLƏ 200 MİLYON BARRELDƏN ÇOX NEFT DAŞINIB