BAKI.31.05.2004.MEDİA-PRESS: OPEK-in iyunun 3-də Beyrutda keçiriləcək növbədənkənar 131-ci konfransı ərəfəsində təhlilçilər Kartelin hansı qərar çıxaracağı: neftin qiymətini salmaq üçün istixrac - ixrac kvotalarını saxlayacağı və ya hasilatı ar- tıracağı, yaxud da kvotalaşdırmadan müvəqqəti imtina edəcəyi barədə ən müxtəlif, bəzən bir-birinə daban-dabana zidd fikirlər söyləyirlər. Bu zaman hər bir fikir sahibi dəlil kimi , cəza tədbirlərini və dünya energetika bazarındakı vəziyyəti nəzərə çatdırır.Ancaq ekspertlərin yekdil rəyi budur ki, bu gün OPEK üzvləri kvotalar məsələsində fərqli mövqedədirlər. Kartelin prezidenti Purnomo Yusgiantoro da bunu təsdiqləyib.
Sitat: " kartel üzvləri neft kvotaları barədə hələ də ümumi məxrəcə gəlməyiblər və bu problemi iyunun 3-də Beyrutda OPEK-in növbədənkənar 131-ci konfransında müzakirə edəcəklər".
Bəlliditr ki, Səudiyyə Ərəbistanı neftin gündəlik istixrac-ixrac kvotalarını 2 milyon barrel artırmağı təklif edib. Ancaq Kartelin bəzi üzvləri ( ilk növbədə Venesuela ) təklifi dəstəkləməyib. Venesuela prezidenti Uqo Çaves vurğulayıb ki, "Karakas neft kvotalarının hər hansı şəkildə dəyişdirilməsini sərt qarşılayacaq".
Yusgiantoro hal-hazırda OPEK ölkələrinin hər gün kvotadan artıq 2,3 milyon barrel (İraqsız) neft istehsal etdiyini nəzərə alaraq, Ər-Riyadın təklifini dəstəkləməyi və kartel üzvlərinin artıq hasilatını "qanuniləşdirməyi" mümkün sayır.
Lakin nəzərə alsaq ki, OPEK-də qərarlar yalnız və yalnız konsensus əsasında qəbul edilir, bəzi təhlilçilərin ehtimalına görə, Beyrut konfransında Venesuelanın və ixrac həcminin artırılmasına qarşı çıxanlırın müqavimətini qırmaq üçün ciddi mübarizə gözlənilir.
RİA-"Novosti" OPEK-in baş katibliyi səlahiyyətlisinə istinadən bildirir ki, Kartel başqa yol da seçə bilər. Kvotaların artırılmasına dair qərarın qəbulu Beyrut konfransında qeyri-məlum müddətə təxirə salına bilər. Həm də ona görə ki, OPEK üzvlərinin çoxu onsuz da Kartel prezidentinin icazəsindən bəhrələnərək, onlar üçün müəyyənləşdirilmiş kvotadan əlavə neft hasil edir , deməli, limitdən artıq istixracı və ixracı "qanuniləşdirmək də əslində tələb olunmur.
Nəhayət, gümana gəlməyən daha bir fərziyyə də var - OPEK kvotalardan müvəqqəti imtina etməklə "sərbəst variantı" seçə bilər. Ancaq "Kommersant" bu fərziyyəni heç də qeyri-real saymır. Ona görə ki, OPEK nəzəri problemlə üzləşib: indiki izafi istehsal nəzərə alınarsa, kvotaların sadəcə artırılması mənasız olacaq, çünki bu halda kvotalara əməl olunmadığı leqallaşacaq, neftin hasilatı isə elə indiki səviyyədə qalacaq.
Əgər OPEK istehsalı həqiqətən xeyli artırdığını göstərmək istəyirsə, onda kvotaları Səudiyyənin təklif ediyi kimi 2 milyon yox, dərhal 5 milyon barrel artırmalıdır. Onda bilinərdi ki,gündəlik real artım 2,5 milyon barrel təşkil edir. Ancaq bu həcmdə artım görünməmiş dərəcədə çox olardı. Həm də ona görə ki, kvotalar Kartel üzvləri arasında mütənasib bölünməlidir. Axı, bəzi üzvlərin çox neft hasil etməyə imkanı yoxdur. Belə imkan bəlkə də yalnız Səudiyyə Ərəbistanında var. Beləliklə, qalır kvotalardan tam imtina etmək variantı. Əslinə qalsa,keçən il İraq müharibəsi ərəfəsində Kartel Qərbə eyham vurmuşdu ki, neftin qiymətləri həddən-ziyadə qalxsa, belə varianta getməyə hazırdır. Ancaq müharibə başlanandan sonra qiymətlər bahalaşmadı, əksinə- düşdü və kvotalar da ləğv olunmadı. İndi qiymətlər müharibə dövrünün qiymətləri kimi yüksəkdir ( həm İraqdakı , həm də bütövlükdə Yaxın Şərqdəki vəziyyətə görə ).
Kvotalar ümumiyyətlə olmasa, Səudiyyə Ərəbistanı istesalı maneəsiz artıra, Kartelin əlavə imkanı olan üzvləri də bu işdə ona yardımçı ola bilərdi. Ümumi qəlibə sığmayan belə qərar qiymətlərə həqiqətən kömək olardı. Ancaq bu halda dünyanın ən böyük neft istehsalçılarının fəaliyyətini əlaqələndirən bir təşkilat kimi, OPEK-in varlığı mənasızlaşar və gözdənilməz nəticələrə gətirib çıxarardı. Ona görə də, OPEK Beyrut konfransında qəbul edəcəyi qərarından asılı olmayaraq, ən azı rəmzi mənada nümayiş etdirməlidir ki, dünya karteli dünya bazarlarındakı vəziyyətə hələ təsir gücünü itirməyib.

HEYDƏR ƏLİYEV VƏ ZƏRİFƏ ƏLİYEVANIN HEYKƏLLƏRİNİ UKRVAYNA VƏ AZƏRBAYCAN PREZİDENTLƏRİ AÇACAQLAR